Hasiera Aralarko San Migel Santutegia


 

San Migel goiaingeru gerlaria da, zeruko armaden kapitaina, aingeru gaiztoen aurkako borrokaren buruzagia. Aipu da Itun Zaharreko liburutan, baita Apokalipsia liburuan ere. Hemen Ama Birjinaren eta Elizaren irudi den emakume erdi berria salbatzen du eta zazpi buruko herensugearen aurka, hau da, gaizkiaren irudirik gorena denaren aurka, borroka egiten du eta garaitzen.


San Migelen irudirik hedatuena Erdi Arotik eta Errenazimentuaren hasieratik dator. Bertan gerlariz jantzirik agertzen da, bere koraza eta ezkutuarekin, deabrua adierazten duen herensugea hankapean daukala eta lantzaz erasotzen diola. Mamutzarra edo munstroa bere oinetan menperaturik daukan gizonaren irudia ezaguna zen antzinatik, berdin egiptiarren nola erromatarren nola geroago musulmanen artean. Egipton Horus zen Niloko kokodriloak eta beste pizti kaltegarriak hiltzen zituena. Erromatar artelanetan Konstantino enperadorea da herensugearen aurkako borrokan garaile ateratzen dena. Islamiarren artean, berriz, Khidr da mamua garaitzen duen heroi musulmana.

Aski ugari azaltzen da ere San Migel “psicopompos” delako lanetan, hau da, arimak pisatzen eta Jainkoaren aurrean ezartzen azken Judizioan.

  Erromanikoaren aurreko san Migelen irudia, Villatuertako San Migel santuariokoa. XI. Mendekoa. Nafarroako museoa
Erromanikoaren aurreko san Migelen irudia, Villatuertako San Migel santuariokoa. XI. Mendekoa. Nafarroako museoa
     
San Migelen irudia Berriobeitiko Anunziazioaren parrokikoa
San Migelen irudia Berriobeitiko Anunziazioaren parrokikoa
 

Aralarko santutegiko irudi nagusiak, ordea, buru gainean gora jasorik Kristoren gurutzea dakarren Goiaingeruak itxura askoz bereziagoa dauka eta teologia aldetik esanguratsuagoa. Imajina hau X. menderako irudikatua izan zen. Hala ageri zen Villatuertako San Migel elizan, gaur Nafarroako museoan gordeta dagoen erromaniko aurreko erliebe harrigarrian; baita bi mende geroago ere (XII. mendean) Berrioplanoko eliza erromanikoaren portadan. Gainera, Ravenako eta Erromako sabai banatan aurkitzen diren mosaiko zoragarrietan ikus daitezkeen antzinako kristau irudiekin ere badu zerikusirik. Lehenengoa Ravenako San Andres elizan aurkitzen da. Han lau angeluetatik sortzen diren lau aingeruk beren buru gainean eusten diote Kristoren sinboloa den krismonari. Erroman ere antzeko zerbait gertatzen da Santa Prassede elizako San Zenonen kaperako sabaian (Santa Maria Nagusitik gertu). Hor lau aingeruk, beren besoak jasorik, ertz borobilaren barruan dagoen Kristoren soinari eusten diote.

 

     

Aralarko irudia eta aipatu berri hauek ez dira San Migel gerlariaren itxura daukatenak bezainbat, baina esanahi teologikoan haratago doaz. Hor San Migel, gaizkia Kristoren gurutzearen indarraz garaitzen agertzen da, gurutzean hil baitzen Kristo gizakiok salbatzeko. Bera da gaizkiaren benetako garailea, eta San Migel berri on horren iragarlea.

  San Zenonen kapillako aingerua. Erromako Santa Praxedesen Elizan dagoen mosaiko paleokristaua
San Zenonen kapillako aingerua. Erromako Santa Praxedesen Elizan dagoen mosaiko paleokristaua